RSS

نئين مڪاني نظام جو نيٺ ڇا ٿيندو؟

30 Nov

ن                               منيش ڪمار
پ پ جي چونڊيل عوامي حڪومت پاران سنڌ ۾ نئون مڪاني نظام سنڌ پيپلز لوڪل گورنمينٽ  آرڊيننس 2012ع (SPLGO) لاڳو ڪيو، جيڪو خيرن سان هاڻ ته قانون جو به حصو ٿي چڪو آهي. ان قانون موجب سنڌ ۾ هڪ بدران ٻه نظام لاڳو ڪيا ويا آهن، هڪ طرف ڪراچي، حيدرآباد، ميرپورخاص، سکر، لاڙڪاڻو، خيرپور کي ڌار انتظامي يونٽ (Metropolitan) ٺاهيو ويو آهي (شهيد بينظير آباد کي به ميٽروپوليٽن سٽي جو درجو ڏيڻ جو ڳالهيون هلن پيون) جنهن تحت ڪيترائي اختيار ميئرز کي ڏنا ويا آهن، جڏهن ته باقي سنڌ ۾ ڌار نظام آهي. جنهن ۾ ضلعي ڪائونسلز جا چيئرمين مقرر ڪيا ويندا، پر ميئرز ۽ انهن جي اختيارن ۾ بنهه گهڻو فرق آهي، اهڙي ٻٽي نظام خلاف سنڌ ۾ زبردست تحريڪ اڀري جيڪا ساڳئي طاقت سان نه ئي سهي پر اڃا به هلندڙ آهي، جنهن ۾ نه رڳو قومپرست پر ٻيون سياسي توڙي مذهبي جماعتون ۽ عوام کان ويندي سول سوسائٽي جا نمائندا، شاعر. اديب ۽ دانشور به هڪ آواز ٿي مخالفت ڪري رهيا آهن ۽ ان کي سنڌ دشمن عمل ۽ سنڌ جي وجود کي ورهائڻ جي سازش قرار ڏئي رهيا آهن، ڏسڻو اهو آهي ته واقعي اهو نظام جيڪو پ پ طرفان سنڌ ۾ لاڳو ڪيو ويو آهي، سنڌ لاءِ فائديمند آهي يا نقصانڪار.
مڪاني نظام واري بل ۾ ڇا آهي؟
ان ڳالهه تي تمام گهڻو لکجي چڪو آهي، ڪافي بحث مباحثا به ٿيا آهن، ميڊيا ۾ رپورٽون به شايع ٿيون آهن، انهن ميڊيا رپورٽن موجب مشرف واري آندل مڪاني نظام کان به هي نظام مڪاني حڪومتن يا ان جي ميئرز کي وڌيڪ اختيار ڏئي ٿو، عام طور تي مڪاني حڪومت جي اختيار ۾ صفائي، بنيادي صحت ۽ تعليم وغيره اچي ٿا وڃن، ماضي ۾ جڏهن پرويز مشرف ناظمي نظام لاڳو ڪيو هو ته ٻين سان گڏ پ پ به ان کي رياست اندر رياست ٺاهڻ جي برابر قرار ڏنو هو، هن ڀيري پ پ جي حڪومت ئي SPLGO جهڙو نظام لاڳو ڪري صوبي جي 43 اختيارن/ ادارن منجهان 40 ميئر يا چيئرمين کي ڏنا آهن. واضح رهي ته 18 هين آئيني ترميم ۾ جيڪي کاتا مڪمل طور تي صوبائي حڪومت جي ماتحت ڪيا ويا آهن، جن ۾ مڪاني ادارن وارو کاتو به شامل آهي، انهن تان صوبائي حڪومتن جا اختيار کسي مڪاني حڪومتن حوالي ڪرڻ به آئين سان کليل نموني ٽڪراءُ آهي، جڏهن ته مڪاني ادارن جي آڊٽ جو اختيار به وفاقي آڊيٽر کي آهي، جيڪو پڻ آئين جي خلاف آهي. ان حوالي سان به بل کي تڪراري چيو پيو وڃي.
قومپرستن ۽ مخالف ڌر
نئين مڪاني نظام خلاف سنڌ ۾ قومپرست توڙي مخالف ڌرين جو اڃا تائين احتجاج جاري آهي، اهڙي احتجاج ۾ انهن جي 2 ڪارڪنن جون حياتيون به ضايع ٿيون آهن، ڪيترن ئي ڪارڪنن تي ڪيس داخل ڪيا ويا آهن، گرفتاريون به ٿيون آهن، پر انهن جو احتجاج بند ناهي ٿيو، قومپرستن جو اهو چوڻ آهي ته عوام جي ووٽن تي چونڊيل پ پ جي حڪومت اتحادين جي چوڻ (يا دٻاءُ) تي اهڙو نظام آڻي پنهنجا ئي اختيار مڪاني حڪومتن کي ڏنا آهن ۽ هڪ سنڌ ۾ ٻه نظام لاڳو ڪيا آهن، جيڪا اصل ۾ سنڌ جي ورهاڱي جي سازش آهي، اهڙي نظام کي ڪنهن به صورت ۾ قبول نه ڪيو ويندو. ف ليگ به اهڙي نظام تحت حڪومتي اتحاد مان ڌار ٿي وئي، ان سان لاڳاپيل وزيرن به استعيفائون ڏئي ڇڏيون، انهن سنڌ اسيمبلي ۾ اپوزيشن بئنچن تي ويهڻ لاءِ درخواستون به ڏنيون آهن، جيڪي اڃا تائين اسپيڪر منظور نه ڪيون آهن. نواز ليگ سوڌو مذهبي جماعتون به ان نظام کي رد ڪن ٿيون، انهن جو به اهو ئي موقف آهي ته هي بل سنڌ جي ورهاڱي جي سازش آهي، جيڪا ڪنهن به صورت برداشت نه ڪنداسين.
اڻ ڌريا ماڻهو ۽ انهن جي راءِ
سنڌ ۾ لاڳو ڪيل ان نظام خلاف نه صرف سياسي ڌرين پر سنڌ جي ساڃاهه رکندڙ دانشورن، ليکڪن، شاعرن، استادن، صحافين ۽ فنڪارن به ڀرپور احتجاج رڪارڊ ڪرايو آهي، پر حڪومت ان کي به پ پ مخالف سرگرمي قرار ڏئي ٿي، مٿي ڄاڻايل طبقو ڪنهن به معاشري ۾ ڪنهن سياسي پارٽي يا ڌر جي ننڍڙن مفادن، جذباتي وابسطگي جي ڪري جيئن جو تيئن حمايت نه ڪندو آهي، ڇاڪاڻ ته اهو معاشري جو ڪو عام نه پر خاص طبقو آهي، جنهن جي هر عمل تي گهري نظر رکي ويندي آهي، ان ڪري سنڌ جي انهي طبقي به انهي نظام کي نه رڳو پنهنجي لکڻين، تقريرن ۽ ليڪچرن ۾ ننديو آهي پر روڊن تي نڪري ان جي مخالفت ڪئي آهي، ڪراچي ۽ حيدرآباد ۾ ڪيل احتجاج ۽ انساني زنجير ٺاهڻ ان جو ثبوت آهن، حيدرآباد ۾ هڪ دانشور ڪانگريس به ڪرائي وئي، جنهن ۾ سنڌ جي انتهائي هاڪاري دانشورن، ليکڪن، شاعرن، استادن، صحافين شرڪت ڪري ان نظام کي رد ڪيو.
پ پ حڪومت جو موقف
پ پ حڪومت کي ڪرڻ تي ايئن گهربو هو ته اهڙو بل آڻڻ کان اڳ پنهنجي اتحادين توڙي مخالف ڌر جي ميمبرن کي اعتماد ۾ وٺي بحث ڪرائي ها، جنهن کانپوءِ اتفاق راءِ سان ان بل کي قانون جو حصو بڻايو وڃي ها، پر ان جي ابتڙ پ پ حڪومت بنا ڪنهن مشاورت ۽ صلاح مشوري جي، پنهنجي اتحادي (ايم ڪيو ايم، ان ۾ ف ليگ ۽ اي اين پي کي شامل نه ڪيو ويو) سان گڏجي بل ٺاهي سنڌ اسيمبلي ۾ مخالف ڌر جي احتجاج باوجود پاس ڪرائي ورتو، پ پ حڪومت جي اهڙي رويي تي نه صرف نظرانداز ڪيل اتحادين، مخالف ڌر ۽ قومپرستن پر عوامي سطح تي به هڪ ڪاوڙ جي لهر اڀري آئي، جيڪا احتجاج ۾ تبديل ٿي وئي، جنهن جو سلسلو اڃا تائين جاري آهي. پ پ جا وزير ۽ اڳواڻ انهن سڀني ڳالهين کي نظرانداز ڪندي اهڙي عمل (مڪاني ادارن جو بل پاس ڪرائڻ وارو) کي پ پ جي تاريخي ڪاميابي ڪوٺي رهيا آهن، هنن اهڙو بل پاس ڪرائڻ جي خوشي ۾ حيدرآباد ۾ جلسو به ڪرايو، جتي پ پ طرفان ان جلسي ۾ مڪاني ادارن واري آندل نئين قانون جي سٺائين کي کولي عوام آڏو بيان ڪرڻ گهرجي ها پر ٿيو صرف اهو جو ان جلسي کي صرف احتجاج ڪندڙن لاءِ هڪ “طاقت جو مظاهرو” ۾ تبديل ڪري احتجاج ڪندڙن جي ڪردار ۽ انهن جي ٻين ڳالهين تي ڳالهايو ويو، ان ڪري عوام کي اڃا اها خبر پئجي نه سگهي آهي ته جيڪڏهن قومپرستن جي مخالفت صرف پروپئگينڊا آهي ۽ اهي ان نظام مان هروڀرو اوڻايو ڪڍي عوام کي گمراهه ڪري رهيا آهن ته پوءِ پ پ اڃا خاموش ڇو آهي، ڇو نه ان تي ان آرڊيننس ۾ شامل سنڌ دوست ڳالهين کي عوام جي آڏو آڻڻ گهرجي؟ عوام اڃا ان ڳالهه تي حيران آهي ته جيڪڏهن بل واقعي خراب ڪونهي ته سٺو ڇا آهي؟
نيٺ ڇا ڪجي؟
عوامي مينڊيٽ وٺي آيل پ پ حڪومت کي اهو گهربو هو ته هيڏي وڏي عوامي ردعمل کانپوءِ اهو نظام واپس وٺڻ گهرجي ها، نه ته احتجاج ڪندڙ ڌرين سان ڳالهيون ڪري ان ۾ ڪي تبديليون ضرور آڻڻ گهرجن ها، پر اهو جيئن جو تيئن رهيو، لڳي ايئن ٿو ته پ پ حڪومت هن ڀيري اتحادي ايم ڪيو ايم وٽ صفا مجبور بڻيل هئي، نه ته اڳئين ڀيري اهڙو نظام آڻڻ کانپوءِ عوامي ردعمل تي هڪ ئي ڏينهن اندر اهو نظام واپس ورتو ويو هو، پر هاڻ ان مان اميد رکڻ ٻٻرن کان ٻير گهرڻ برابر آهي. جڏهن هڪ نظام، پوءِ اهو تڪراري هجي يا غيرتڪراري، صوبي جي قانون حصو بڻجي ويو آهي ته ان کان بچڻ يا جان ڇڏائڻ جو اسان وٽ صرف 2 طريقا وڃي بچيا آهن، هڪ اهو ته سڌي ريت اهو ته ٻيهر قانوسازي ڪري ان قانون کي وري پنهنجي (سنڌ جي) فائدي وارو بڻائجي، ان حوالي سان پ پ جيڪا هيترن احتجاجن باوجود به قانون واپس نه ورتو ۽ نه ئي ان ۾ اعتراض جوڳن نقطن جي ترميم ڪئي، سو هاڻ هڪ رستو ته اهو آهي ته صبر کان ڪم وٺجي ۽ پنهنجي حڪمت عملي کي گراس روٽ تائين کڻي وڃي، ماڻهن کي حقيقت کان آگاهه ڪجي پنهنجي ڪارڪردگي ڏيکاري انهن کان همدريون وٺجن، ان عرصي دوران پ پ جي آندل ساڳئي نظام جون چونڊون به وڙهجن ۽ ووٽ وٺي اسيمبلي ۾ اچي ساڳئي قانون کي اڪثريت سان رد ڪري نئون قانون آڻجي، جيڪو سنڌ جي مفادن ۾ هجي ته سڀني قومپرستن توڙي مخالف ڌر جي ماڻهن جي پسند وٽان به، پر جيڪڏهن واقعي به اسين ايترو گهڻو انتظار ڪرڻ جو ڪشٽ افورڊ ڪرڻ جي پوزيشن ۾ ناهيون ته پوءِ تحريڪ، جيڪا هاڻ ڏينهون ڏينهن ڌيمي ٿيندي پئي وڃي، ان کي وري مضبوط ڪجي، ان سلسلي ۾ 30 نومبر تي جلسو آهي، ڏسجي ته ان کان اڳتي جي حڪمت عملي ڪهڙي ٿي ٺهي؟

 
Leave a comment

Posted by on November 30, 2012 in Uncategorized

 

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

 
%d bloggers like this: